-->  

SHANTOM
Πολυχώρος Πολιτισμού & Τεχνών
Σμάρω Στεφανίδου-Λήδα Shantala

Τριπόλεως 35Α & Ευβοίας, 152 31 Κ. Χαλάνδρι
(στάση ΜΕΤΡΟ "Χολαργός", γραμμή 3) τηλ. 210-6717529




SUMI-E (ιαπωνική και κινεζική ζωγραφική)

Η δαμασκηνιά, ένας από τους τέσσερεις ευγενείς του σούμι-ε 

διδάσκει ο Μιχαήλ-Οδυσσεύς Γιακουμάκης 

Σε οποιονδήποτε άνθρωπο έχει καλλιτεχνικές ανησυχίες και επιζητεί να τους δώσει διέξοδο καλλιεργώντας, μέσα από την ζωγραφική διαδικασία, την εσωτερική του γαλήνη με την προσέγγιση του Ζεν, της ουσίας δηλαδή του εαυτού του και του περιβάλλοντος Κόσμου.
Δεν απαιτείται καμμία απολύτως προπαίδεια στις εικαστικές τέχνες. Ο καλλιτέχνης όμως (ώριμος ή μαθητευόμενος) που θα αποφασίσει να μελετήσει το Sumi-e, θα αποκομίσει το πρόσθετο όφελος μιας θεαματικότατης διεύρυνσης του καλλιτεχνικού του λεξιλογίου και οράματος. Με το τέλος του συνόλου του κύκλου ο μαθητής θα έχει εξοικειωθεί με την βασική τεχνική του Sumi-e, στοιχειωδώς μεν, αλλά συνάμα αρκετά ώστε: 
α) Να μπορεί να εξασκείται και να βελτιώνεται μόνος του, κυρίως αντιγράφοντας έργα δασκάλων Sumi-e και Gonbi, σε σημείο που να κατακτήσει ένα πολύ προχωρημένο επίπεδο χωρίς επιτήρηση. 
β) Να μπορεί – εφ'όσον θα το θέλει πραγματικά - να χρησιμοποιεί την ζωγραφική διαδικασία ως μέσο χαλάρωσης, διαλογισμού, αυτογνωσίας και αυτοκαλλιέργειας.
γ) Παρατηρώντας τα έργα της ιαπωνικής, κινεζικής και κορεάτικης ζωγραφικής και χαρακτικής, να μπορεί να “ανασκευάσει” και αναπαράγει την διαδικασία της δημιουργίας τους “πινελιά προς πινελιά”.

Σύντομη παρουσίαση του Sumi-e


Ιστορία

Κατά τον 6ο κ.χ. αιώνα, Ιάπωνες λόγιοι ταξίδεψαν στην Κίνα μελετώντες τον κινέζικο πολιτισμό και, επιστρέφοντες,έφεραν μαζί τους δείγματα κινεζικών τεχνών, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνονταν έργα καλλιγραφίας και μονοχρωματικής ζωγραφικής μέ μελάνι. Αυτή η τελευταία υιοθετήθηκε στην Ιαπωνία από τους μοναχούς του Ζέν Βουδισμού και από τους λόγιους-καλλιτέχνες διανοούμενους και έγινε γνωστή ως Sumi-e, που κατά λέξη σημαίνει “εικόνα με μελάνι”.
Οι μοναχοί εξετίμησαν ιδιαίτερα τον τρόπο με τον οποίον ο καλλιτέχνης του Sumi-e αποδίδει περιγράμματα, όγκους και βάθος μέσω μιάς λιτής, συνήθως μονοχρωματικής σπανιότερα δε ολιγοχρωματικής τονικότητας, ώστε ανήγαγαν το Sumi-e σε μία από τις κυριότερες βιωματικές ασκήσεις για την προσέγγιση του Ζεν.
Οι διανοούμενοι καλλιτέχνες ασχολήθηκαν με την ενοποίηση του Sumi-e με το Haiku (μινιμαλιστική ποίηση) και το Shodo (καλλιγραφία), ώστε συχνά συνεργάζονταν ένας ζωγράφος με ένα ποιητή και έναν καλλιγράφο για τη δημιουργία ενός ενιαίου έργου.

Αρχικά οι Ιάπωνες απομιμήθηκαν το κινεζικό ύφος αλλά γρήγορα ανέπτυξαν μιά αμιγώς ιαπωνική τεχνοτροπία πολύ πιό λιτή από την κινεζική. Από την περίοδο Kamakura (1185 – 1333 κ.χ.) το Sumi-e άνθισε και καθόρισε σε μεγάλο βαθμό τις εικαστικές τέχνες της Ιαπωνίας Μέχρι και τις μέρες μας που – αντίθετα με την “άποψη” ορισμένων δυτικών ιστορικών Τέχνης – εξακολουθεί να εξελίσσεται παραμένωντας μία ζωντανή και γόνιμη τεχνοτροπία.


Επεξήγηση


Η δυτική σχολή ζωγραφικής με την οποία μπορεί, ως ένα σημείο, να συγκριθεί το Sumi-e είναι ο ιμπρεσσιονισμός. Οι μεγάλοι ιμπρεσσιονιστές επηρεάστικαν βαθύτατα από τα έργα Ukiyo-e (Ιαπωνική Ξυλοχαρακτική, που αποτελεί την έκφραση του Sumi-e στην χαρακτική) που εξετέθησαν στην διεθνή έκθεση του Παρισιού το 1867. Με τη σειρά τους, μεγάλοι Ιάπωνες δάσκαλοι του Sumi-e και του Ukiyo-e επηρεάστηκαν αργότερα από τους Ευρωπαίους ιμπρεσσιονιστές.

Το Sumi-e αδιαφορεί για την φωτογραφική απεικόνιση του αντικειμένου, απέχει του επιστημονικού και λογικού ρεαλισμού. Η εστίασή του είναι εξ’ ολοκλήρου πάνω στην ψυχή. Η σχολή Nanga ιδιέταιρα, στοχευει στην απεικόνιση της ψυχικής διάθεσης, με σημείο αναφοράς την εσωτερική γαλήνη. Έτσι τα σπουδαιότερα έργα Sumi-e απεικονίζουν μάλλον μιά ευγενή ψυχή παρά μιά εξωτερική φόρμα. Αντί να απομιμούνται την εντύπωση του αντικειμένου στον αμφιβληστροειδή του καλλιτέχνη, αναπαράγουν την εφήμερη, αιθέρια εκείνη εικόνα που διαμορφώνεται στην ψυχή του, κάτω από την επίδραση των συναισθημάτων κατά την στιγμή της δημιουργίας. Στοχεύεται η απόδοση όχι μόνο της εξωτερικής ομορφιάς αλλά και του εσωτερικού κάλλους που ενυπάρχει – ορατό ή αόρατο – στο πάν. Έτσι αντί να ζωγραφίζεται το αντικείμενο,αποθανατίζονται οι μορφές του Chi του αντικειμένου και του Chi του καλλιτέχνη, όπως είναι κατά την φευγαλέα εκείνη στιγμή του ερωτικού εναγκαλισμού τους.


Τρόπος Διδασκαλίας

Προκειμένου ο συμμετέχων να μπορέσει να εκφραστεί απρόσκοπτα μέσω του Sumi-e, είναι αναγκαίο να έχει κατακτήσει την βασική τεχνική του. Κατά τον ασιατικό τρόπο, αυτό επιτυγχάνεται με την πειθαρχία της απόλυτης μίμησης του δασκάλου, μέχρις ότου η βασική τεχνική περάσει στο υποσυνείδητο.

Sumi-e workshop Εισαγωγικό σεμινάριο, 22 Μαίου 05

Για να διευκολυνθεί η παραπάνω διαδικασία, η βασική τεχνική του Sumi-e συνοψίζεται σε τέσσερις τυποποιημένες απεικονίσεις – γνωστές ως οι “Τέσσερις Ευγενείς” – το Bamboo, την Ορχιδέα, την Δαμασκηνιά και το Χρυσάνθεμο.

bamboo orchid plum plum

Το καθένα από αυτά τα θέματα μας διδάσκει μια νέα πινελιά. Οι αρχαίοι Κινέζοι καλλιτέχνες έλεγαν πως μέσα σ'αυτά τα τέσσερα σχέδια βρίσκονται όλες οι μορφές του σύμπαντος. Επίσης το κάθε φυτό έχει ένα βαθύ φιλοσοφικό νόημα.

Μπαμπού: Το μπαμπού με τα ολόϊσια, πανύψηλα κλαδιά του, τα πάντα πράσινα φύλλα του και την απίστευτη ευλυγισία του παρομοιάζεται με έναν ευγενής. Τα κούφια καλάμια του μπαμπού αντιστοιχούν στο βουδιστικό ιδανικό του εσωτερικού κενού.

Ορχιδέα: Η μικρή και όχι φανταχτερή άγρια ορχιδέα αντιστοιχεί με την ιδανική γυναίκα σύμφωνα με τα ιδανικά της Άπω Ανατολής. Τα φύλλα της, μακριά, λεπτά, συχνά στριμμένα, είναι δείγμα κομψότητας και απλότητας. Είναι συνήθως το πρώτο μοτίβο που παρουσιάζεται στο μαθητή.

Χρυσάνθεμο: Από τα παλιά χρόνια έως και σήμερα, το χρυσάνθεμο είναι το βασιλικό συμβολο της ιαπωνικής βασιλικής γενιάς. Τους μήνες του καλοκαιριού, τα γιαπωνέζικα χρονια διακοσμούνται με χρυσάνθεμα σε μορφή ζωγραφιάς ή σε βάζα ως Ικεμπάνα.

Δαμασκηνιά: Η ιαπωνική δαμασκηνιά μπορεί να φθάσει σε ηλικία 300 χρόνων. Την άνοιξη εμφανίζονται λευκά ή ροζ λουλούδια πάνω στα ροζιασμένα, στριφτά κλαδιά της. Το πολύ αγαπητό αυτό φυτό συμβολίζει έναν άνθρωπο ηλικιωμένο αλλά δυναμικό, με θετική αντιμετώπιση της ζωής.

Από την στιγμή που ο συμμετέχων θα έχει μάθει να αναπαράγει αυτά τα τέσσερα θέματα σε κατάσταση διαλογισμού, δίχως δισταγμό, δίχως σκέψη, μέσα από μιά διαδικασία τόσο αυθόρμητη όσο και η αναπνοή, θα μπορεί να επιχειρήσει να αποδώσει ο,τιδήποτε με την τεχνική Sumi-e.

Ένα παρόμοιο επίτευγμα προυποθέτει ο συμμετέχων να έχει ζωγραφίσει τους “Τέσσερις Ευγενείς” ξανά και ξανά, πάρα πολλές φορές – ο αριθμός τους εξαρτάται από τις ιδιαιτερότητες του μαθητή - με υπομονή και αυτοπειθαρχία, ακολουθώντας κατά γράμμα τις οδηγίες του δασκάλου. Όσοι ασχολούνται με τις πολεμικές τέχνες θα βρούν τον παραπάνω τρόπο διδασκαλίας οικείο και εύκολα θα συσχετίσουν τους “Τέσσερις Ευγενείς” με τα Κata του Kara-te, του Kendo, του Kobudo, ή με τις Φόρμες του Kung Fu


Σε ποιούς απευθύνεται


Διάρκεια και περιεχόμενα σεμιναρίων

Ο κύκλος αποτελείται από έξη σεμινάρια. Στο κάθε σεμινάριο διδάσκονται βαθμηδόν όλο και πιο προχωρημένα θέματα Sumi-e και Κινεζικής Ζωγραφικής. Συνεπώς η παρακολούθηση του κάθε σεμιναρίου προϋποθέτει αυστηρά την επιτυχή περάτωση όλων των προηγουμένων. Κάθε σεμινάριο διαρκεί από 8 έως 24 ώρες και διδάσκεται σε δίωρα εβδομαδιαία εργαστήρια. Ο κύκλος συνολικά διαρκεί 96 ώρες και μπορεί να διδαχτεί σε 12 μήνες (4 δίωρα το μήνα).

Συνοπτικό Πρόγραμμα:

Σεμινάριο Sumi-e 1 (24 ώρες, 3 μήνες)

  • Σύντομη παρουσίαση του Sumi-e.
  • Εξοικείωση με τα υλικά.
  • Η “γραφή” του Sumi-e: Οι είκοσι βασικές πινελιές και οι τέσσερις βασικές τεχνικές.
  • Οι “Τέσσερις Ευγενείς”.
  • Θεωρητική ανάλυση: Σύνδεση της “γραφής” του Sumi-e και της Ταοϊστικής και Ζεν κοσμοθέασης.

Σεμινάριο Sumi-e 2 (16 ώρες, 2 μήνες)

  • Στοιχεία Χρωματικής Θεωρίας
  • Οι “Τέσσερις Ευγενείς” με χρώμα
  • Στοιχεία Θεωρίας Σύνθεσης
  • Λουλούδια
  • Στοιχεία Εικαστικής Ανατομίας των έμβιων όντων
  • Ψάρια
  • Πουλιά
  • Ζώα

Σεμινάριο Sumi-e 3 (12 ώρες, 1,5 μήνας)

  • Στοιχεία μη γραμμικής προοπτικής και σχέσεων των όγκων
  • Συνθέσεις με πουλιά, λουλούδια και ζώα
  • Δέντρα
  • Βράχια
  • Βουνά
  • Απλά τοπία
  • Σεμινάριο Sumi-e 4 (12 ώρες, 1,5 μήνας)

  • Ποτάμια και καταρράκτες
  • Κτήρια, γέφυρες, βάρκες
  • Σύννεφα, βροχή, χιόνι
  • Μονοχρωματικές και έγχρωμες σπουδές του φωτός
  • Σύνθετα τοπία

Σεμινάριο Sumi-e 5 (24 ώρες, 3 μήνες)

  • Στοιχεία Ανθρώπινης Εικαστικής Ανατομίας (σώματος και κεφαλής)
  • Ανθρώπινη φιγούρα
  • Ανθρώπινη φιγούρα σε κίνηση
  • Ανθρώπινη φιγούρα στο περιβάλλον της
  • Πορτραίτο

Σεμινάριο Sumi-e 6 (8 ώρες, 1 μήνας)

  • Εξάσκηση μέσα από την ελεύθερη απόδοση σύνθετων έργων μεγάλων δασκάλων.
  • Απόπειρα δημιουργίας πρωτότυπων συνθέσεων.
  • Ασκήσεις στη χρήση της πένας, του μαρκαδόρου και της ξυλομπογιάς

Σημείωση:

  • Για το σεμινάριο απαιτούνται εργαλεία για την αξία των οποίων θα ενημερωθείτε πριν το σεμινάριο.

  • Μιχαήλ-Οδυσσεύς Γιακουμάκης

    Μιχαήλ Οδυσσεύς Γιακουμάκης

    Ο Μιχαήλ Οδυσσεύς Γιακουμάκης γεννήθηκε το 1956 και σπούδασε στην Ιταλία, παίρνοντας πτυχίο ζωγραφικής από την Ακαδημία Καλών Τεχνών της Νεάπολης και πτυχίο γεωλογικών επιστημών από το Πανεπιστήμιο Νεάπολης. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, παρακολούθησε διετές σεμινάριο ειδίκευσης στην Επιστήμη Υπολογιστών, κατεύθυνση μηχανικού συστημάτων. Παράλληλα μαθήτευσε σε ανατολικές πολεμικές τέχνες: στο Kendo (παραδοσιακή Ιαπωνική ξιφασκία) υπό τον Renato Scala κατά την περίοδο 1974 – 1984. φθάνοντας στο επίπεδο Sandan, καθώς κσι στο Shorin Ryu Karate-do και στο Okinawa Kobudo (παραδοσική οπλασκία της Okinawa) υπό τον Χ. Πολυχρονόπουλο κατά την περίοδο 1993 – 2003, φθάνοαντας στο επίπεδο Shodan.
    Σπούδασε Sumi-e και κινεζική ζωγραφική, με την χρήση των “μεθόδων αυτοδιδασκαλίας για Δυτικούς εικαστικούς καλλιτέχνες” των Ryukyu Saito, Wang Jia Nan, Cai Xiaoli, καθ’ όλη την περίοδο 1985 – 1990 και ασχολήθηκε σε βάθος με τη Θεωρία για την Αισθητική, Εικαστική και Μυθοπλαστική Δομή του Κόμικ ειδωμένου ως ξεχωριστή Τέχνη (Sequential Art), καθώς και στην Ιστορία του Κόμικ, με προσωπική μελέτη κατά την περίοδο 2001 – 2003.
    Η επαγγελματική του σταδιοδρομία συνδύασε το επάγγελμα του γεωλόγου μηχανικού, μηχανικού υπολογιστικών συστημάτων και παράλληλα του ζωγράφου, εικονογράφου και γραφίστα. Καλλιτεχνικά του έργα έχουν παρουσιαστεί σε ατομικές εκθέσεις στην Αθήνα (η πρώτη το 2003) αλλά και σε ομαδικές εκθέσεις στο Μονρεάλ, τη Λευκωσία, το Λονδίνο και τη Ρώμη. Από το 2003 αποφάσισε να αφιερωθεί αποκλειστικά στη ζωγραφική και εργάζεται ως ζωγράφος, εικονογράφος, τοιχογράφος, ενώ ταυτόχρονα παραδίδει μαθήματα Sumi-e και παραδοσιακής κινέζικης Ζωγραφικής. Στο έργο του, που είναι επηρεασμένο και από την σινοϊαπωνική ζωγραφική, απορρίπτει την εννοιολογική τέχνη και εστιάζεται στην εικονιστική δημιουργία, την οποία θεωρεί ανεξάντλητο πεδίο εικαστικής έρευνας στο διηνεκές.  Είναι ιδρυτής (2004) της ομάδας "Ρομαντικοί Ανώνυμοι", αθηναϊκού τμήματος της διεθνούς κίνησης καλλιτεχνών "Stuckism International". 

    Όπως λέει ο ίδιος:
    «Αντιλαμβάνομαι την τέχνη ως μέσον για να βιωθεί η ιερή φύση του κόσμου. Κατά συνέπεια, αποσκοπώ μέσω της τέχνης να εκφράσω ιδέες, ιδανικά και συναισθήματα, να μεταδώσω μηνύματα σε επίπεδο προσωπικό, κοινωνικό, πολιτικό, φιλοσοφικό και μυστικιστικό. Ζωγραφίζω τις καθημερινές μου εμπειρίες, μετουσιωμένες σε μύθους, κάνωντας χρήση συμβόλων που αντλώ από τις αρχαίες, προχριστιανικές παραδόσεις της Γής, καθώς και από το υποσεινείδητό μου. Προσπαθώ να έχω μιά πολυδιάσταττη τεχνοτροπία, να αφομοιώσω στοιχεία κυρίως από τίς σχολές της Ευρωπαϊκής Αναγέννησης, τα κινήματα του Εξπρεσσιονισμού και του Σουρρεαλισμού, το Ιαπωνικό Sumi-e και τα Κινέζικα Gonbi και Xieyi καθώς και από ορισμένες σχολές Κόμικ. Οι τεχνικές που έχω εξερευνήσει περισσότερο περιλαμβάνουν το λάδι και ακρυλικό σε μουσαμά, ακρυλικό, τέμπερα, ακουαρέλλα, σινική και πενάκι σε χαρτί».

    Αρχική Λήδα Shantala | Σύντομο Bιογραφικό | Χοροθέατρο | Ταξίδια | Αρχική Shantom | Γιόγκα
    Iνδικός χορός
    | Χοροθεραπεία |
    Ενοικίαση αιθουσών | Τα ΝΕΑ μας | Μαθήματα | Εβδομ. πρόγραμμα
    Σεμινάρια | Εναλλακτικές θεραπείες | Εκδηλώσεις | Οδηγίες πρόσβασης | Sitemap | Credits | Home

    Τελευταία ενημέρωση της σελίδας: 1 Σεπτεμβρίου 2017